در تجارت بینالمللی و لجستیک، زمان واقعاً طلاست؛ و وقتی صحبت از کانتینرها میشود، زمان “دلار” است! یکی از بزرگترین کابوسهای واردکنندگان و صادرکنندگان، مواجه شدن با صورتحسابهای نجومی از سوی خطوط کشتیرانی است که تحت عنوانی ناآشنا اما ترسناک صادر میشوند: دموراژ (Demurrage).
شاید برایتان پیش آمده باشد که کالایتان به بندر رسیده، اما به دلیل مشکلاتی در گمرک یا پیدا نکردن کامیون، نتوانستهاید کانتینر را به موقع از محوطه بندر خارج کنید. روزها میگذرند و ناگهان متوجه میشوید که برای هر روز تاخیر، باید جریمهای سنگین به دلار پرداخت کنید. این هزینه گاهی آنقدر زیاد میشود که حاشیه سود کل محموله را از بین میبرد و حتی ترخیص کالا را غیراقتصادی میکند.
اما آیا دموراژ یک هزینه اجتنابناپذیر است؟ خیر. با درک درست قوانین، برنامهریزی دقیق و استفاده از شرکای لجستیکی چابک مانند کامتیر، میتوانید این هزینه را مدیریت کرده و حتی به صفر برسانید. در این راهنمای جامع، ما این مفهوم پیچیده را ساده میکنیم و سلاحهای لازم برای مبارزه با هزینههای اضافی را در اختیار شما قرار میدهیم.
[اپلیکیشن سامانه حمل و نقل کامتیر](لینک دانلود اپلیکیشن)
دموراژ (Demurrage) دقیقاً چیست؟
به زبان ساده، وقتی شما یک کانتینر را از خط کشتیرانی اجاره میکنید، آنها به شما مهلت مشخصی (مثلاً ۱۰ روز) میدهند تا کارهای گمرکی را انجام داده، کانتینر را از بندر خارج کنید، بار را خالی کرده و کانتینر خالی را برگردانید. به این مهلت مجاز، “Free Time” (زمان فری) میگویند.
اگر کانتینر شما درون محوطه بندر بیش از زمان فری باقی بماند (هنوز ترخیص نشده باشد)، شما مشمول جریمهای میشوید که به آن دموراژ میگویند. این جریمه در واقع “کرایه اضافهای” است که بابت معطل کردن کانتینر پر در بندر میپردازید.
تفاوت دموراژ (Demurrage)، دیتنشن (Detention) و انبارداری (Storage)
بسیاری از تجار این سه مفهوم را با هم اشتباه میگیرند. تفکیک اینها برای مدیریت هزینه حیاتی است:
-
دموراژ (Demurrage): جریمه تاخیر کانتینر پر درون محوطه بندر. (مسئول دریافت: خط کشتیرانی).
-
دیتنشن (Detention): جریمه تاخیر کانتینر خارج از محوطه بندر. یعنی شما کانتینر را بردهاید، اما در بازگرداندن کانتینر خالی تاخیر کردهاید. (مسئول دریافت: خط کشتیرانی).
-
انبارداری (Storage): هزینهای که بابت اشغال فضای بندر به سازمان بنادر پرداخت میکنید (ربطی به کشتیرانی ندارد).
فرمول فاجعه: اگر بار شما گیر کند، شما همزمان باید دموراژ (به کشتیرانی) و انبارداری (به بندر) پرداخت کنید!
چرا گرفتار دموراژ میشویم؟ (ریشهیابی علل)
برای درمان بیماری، باید علت را شناخت. دلایل اصلی جریمههای حق توقف عبارتند از:
-
نقص در اسناد (Documents Delay): بار رسیده، اما اسناد حمل (بارنامه) هنوز به دست شما نرسیده یا اصلاحیه لازم دارد.
-
مشکلات گمرکی و ترخیص: بازرسیهای طولانی، اختلاف تعرفه یا نداشتن مجوزهای لازم (مثل استاندارد یا بهداشت).
-
مشکلات مالی: عدم توانایی در پرداخت حقوق و عوارض گمرکی یا ناتوانی در تسویه با فروشنده برای آزادسازی اسناد (Switch BL).
-
مشکلات حمل و نقل (Lack of Truck): کالا ترخیص شده، اما کامیون مناسب برای حمل بار پیدا نمیکنید! این یکی از دردناکترین دلایل است؛ بار آماده است، اما لجستیک ضعیف باعث جریمه میشود.
۵ راهکار طلایی برای فرار از جریمه دموراژ
خبر خوب این است که با استراتژی درست، میتوان از این هزینهها جلوگیری کرد.
۱. مذاکره برای “Free Time” بیشتر در مبدا
قبل از اینکه کالا حرکت کند، با فروشنده یا فورواردر خود چانه بزنید. به جای ۱۴ روز استاندارد، درخواست ۲۱ یا ۲۸ روز فریتایم کنید. در قراردادهای حمل، این زمان قابل مذاکره است. داشتن زمان اضافه، سوپاپ اطمینان شما در برابر تاخیرهای گمرکی است.
۲. پیشاظهاری و ترخیص سریع (Pre-Clearance)
منتظر نمانید تا کشتی پهلو بگیرد و بعد کارهای اداری را شروع کنید. به محض دریافت کپی اسناد، فرآیند “پیشاظهاری” را در سامانه گمرک شروع کنید. هر چقدر کارهای کاغذی را زودتر انجام دهید، کانتینر سریعتر از بندر خارج میشود.
۳. استفاده از “سامانه هوشمند کامتیر” برای حمل فوری
فرض کنید بار شما ترخیص شده و فقط ۲۴ ساعت تا پایان مهلت فریتایم باقی مانده است. روش سنتی پیدا کردن کامیون (تماس با باربریها) کند است و ممکن است ماشین پیدا نکنید. راهکار کامتیر: در اپلیکیشن کامتیر، شما به هزاران راننده در بنادر دسترسی دارید. با ثبت درخواست فوری، در کمترین زمان ممکن کامیون مناسب (کفی یا چادری) اعزام میشود تا کانتینر را از بندر خارج کند. سرعت عمل کامتیر، شما را از پرداخت دموراژ دلاری نجات میدهد.
۴. مدیریت دقیق اسناد (Document Management)
اطمینان حاصل کنید که تمام اسناد (اینویس، پکینگ، گواهی مبدا) با هم همخوانی دارند. یک اشتباه تایپی در وزن کالا میتواند ترخیص را یک هفته به تعویق بیندازد. استفاده از مشاوران متخصص قبل از ارسال بار، ضروری است.
۵. استفاده از امکانات استریپ (Strip) در بندر
اگر ترخیص طولانی شد و نگران دموراژ هستید، میتوانید کالا را از کانتینر کشتیرانی تخلیه کرده و در کانتینر شخصی یا انبار بندر نگهداری کنید (به این کار استریپ میگویند). با این کار کانتینر خط را پس میدهید و جلوی کنتور دموراژ را میگیرید. سپس میتوانید برای حمل کالای فله، از کامیونهای کامتیر استفاده کنید.
نقش کامتیر در کاهش هزینههای بندری
شاید بپرسید یک سامانه حمل و نقل داخلی چطور به کاهش دموراژ بینالمللی کمک میکند؟ پاسخ در “سرعت خروج کالا” است.
بسیاری از تجار، کارهای گمرکی را انجام میدهند اما در مرحله آخر (حمل از بندر به انبار) گیر میکنند. کمبود کامیون در بنادر (به خصوص در فصل شلوغی)، باعث میشود کانتینرها در بندر بمانند و جریمه شوند. شبکه ناوگان کامتیر به عنوان یک نیروی واکنش سریع عمل میکند. ما تضمین میکنیم که وقتی برگ سبز گمرکی شما صادر شد، کامیون ما پشت درب خروج آماده بارگیری باشد.
سوالات متداول درباره حق توقف
۱. هزینه دموراژ چقدر است؟ این هزینه بسته به خط کشتیرانی و نوع کانتینر (۲۰ یا ۴۰ فوت) متفاوت است، اما معمولاً از روزی ۲۰ دلار شروع شده و به صورت تصاعدی بالا میرود. در ایران این هزینه باید به نرخ روز ارز پرداخت شود که بسیار سنگین است.
۲. آیا تعطیلات رسمی جزو روزهای فریتایم محاسبه میشود؟ بله، متاسفانه! در قوانین کشتیرانی، روزهای تعطیل و جمعهها هم جزو روزهای اجاره کانتینر محسوب میشوند. پس برنامهریزی خود را به روزهای کاری محدود نکنید.
۳. تفاوت فریتایم در مبدا و مقصد چیست؟ فریتایم مبدا مهلتی است که فروشنده دارد تا کانتینر پر را تحویل بندر دهد. فریتایم مقصد (که موضوع بحث ماست) مهلت خریدار برای تحویل کانتینر خالی است.
اجازه ندهید تاخیر، سود شما را ببلعد
دموراژ جریمهای برای “ناکارآمدی” است. با هوشمندسازی فرآیندها و انتخاب شرکای لجستیکی چابک، میتوانید کارآمدی خود را بالا برده و از شر این هزینهها خلاص شوید.
تیم حمل و نقل بندری کامتیر آماده است تا برای خروج فوری بارهای وارداتی شما از گمرکات (بندرعباس، بوشهر، خرمشهر و…) بهترین ناوگان را با مناسبترین قیمت فراهم کند.
برای رزرو کامیون قبل از پهلوگیری کشتی، همین حالا به [اپلیکیشن سامانه حمل و نقل کامتیر](لینک دانلود اپلیکیشن) مراجعه کنید. سرعت ما، ضامن سود شماست.